سيد علي اكبر قرشي
886
مفردات نهج البلاغه ( فارسى )
غيظا » خ 27 70 ، اى شبيه مردان نه مردان . . . خدا شما را بكشد كه قلبم را با چرك و سينهام را با غيظ پر كرديد امام صلوات الله عليه از آنها انتظار زيادى در دفاع از حق داشت و بر خلاف انتظار از آنها كوتاهى مى ديد و آتش مى گرفت . قيد : ( مثل شير ) اندازهء طول . در لغت آمده : « القيد و القاد : القدّ » آن تنها يك بار در كلام حضرت آمده است ، در مقام موعظه فرموده : « و انّما حظّ احدكم من الارض ذات الطول و الارض قيد قدهّ متعّفرا على خدهّ » خ 83 114 ، سهم شما از طول و عرض اين زمين فقط اندازه قدّ انسان است كه روى بر خاك قبر خواهد نهاد ، منظور قبر آدمى است . قيد : به فتح اوّل طناب و ريسمان و زنجير . و فقط يك بار در « نهج » آمده است در مذمّت ياران فرموده : « الا و قد قطعتم قيد الاسلام و عطّلتم حدوده و امتّم احكامه » خ 192 299 بدانيد كه ريسمان اسلام را پاره كرديد ، حدود آن را معطل گذاشتيد ، احكام آن را به مرگ درآورديد . قياس : اندازهگيرى چيزى به اندازهء چيز ديگر . در لغت آمده : « قاس الشى ء بغيره قيسا و قياسا : قدرّه على مثاله » اين كلمه سه بار در « نهج » به كار رفته است دربارهء اهل بيت صلوات الله عليهم فرموده : « لا يقاس بآل محمّد صلى الله عليه و آله من هذه الامّة احد و لا يسوّى بهم من جرت نعمتهم عليه ابدا هم اساس الدين و عماد اليقين » خ 2 67 دربارهء حق تعالى فرموده : « لا يدرك بالحواسّ و لا يقاس بالناس » خ 182 262 در دعاى استسقاء فرموده : « اللهم . . . لا تخاطبنا بذنوبنا و لا تقايسنا باعمالنا » خ 143 200 خدايا ما را با گناهان مخاطب قرار مده و با اعمالمان بلاها را مقايسه و اندازهگيرى مفرما . قيس : نام پدر ابو موساى اشعرى است كه دو بار در « نهج » آمده است و نام ابو موسى عبد الله است . در جريان حكميت كه ياران خويش را دربارهء داور قرار دادن ابو موسى ملامت مى كرد فرمود : اهل شام براى خود محبوبترين كس را پيش خود ( عمرو بن عاص ) انتخاب كردند و شما مكروهترين شخص را ، شما مى دانيد كه